“ANAAA !... ?..”

 

Son otuz yıldır çok şeyler oluyordu zaten. Mesela… AKP’nin bile iktidara gelmesi insanlara “anaa” dedirttirdi. Ama unuttuk. Ondan önce de 28 Şubat süreçlerini yaşadık.

1999 genel seçiminde CHP baraj altında kaldı. Ecevit’in DSP’si %22 oy aldı. 2002 seçimlerinde CHP yaklaşık %20, DSP %1’de kaldı. AKP %34 oyla birinci parti olurken CHP hariç diğer partiler baraj altında kaldı. Sonrası malum…

Tüm bunlar teorik olarak “olabilir”, ama normal şartlarda olması muhtemel olmayan şeylerdi.

Ayrıca,

Normal şartlarda ve kısa zamanda bu denli büyüyemeyecek bir cemaat, ülkemizde olduğu kadar dünyada da dal budak saldı. Sonunda, 2016 Temmuzunda bir gecede tasfiye edildi.  Onlarla beraber kimler ve neler tasfiye edildi?

Not olarak belirtelim; Atatürkçülerin medar-ı iftiharı ordunun üst kademesi (şu veya bu nedenlerle) görev dışı edildi. Yine “anaaa” dedik.

Hayat devam ediyor,

Elbette bütün bu olaylar gerçekleşirken “kitabına uygun” hadiselerin gerçekleşmesi, nedenlerin oluşması lazımdı. Öyle de oldu.

Bugünlere gelelim,

Görünen o ki; ( O ne ise!..?)Neticeye henüz varılmadı. Oyun devam ediyor.

Şunu da araya sıkıştıralım. Eğer bir neticeye varılmak isteniyorsa- ki isteniyor- her şey kitabına uygun(muş) gibi yapılır. Ama bir farkla, kitabı okurlar ama “kendilerine göre yorumlarlar.” Siz buna ister “hinlik” deyiniz veya başka bir şey… Ama bunu yani kitabı tersinden okuyanlar kadar dinleyenler de bilir. Kısaca… Bütün bunlar biz avam takımı için çok bilinmeyenli film gibidir. Bizim gibiler, oğlan kızı neden öptü? Sorusunu sormaktan esas ayrıntıları kaçırırız. Ve filmin sonunda “anaa” deriz. Zaten filmin senaryosu bizim “anaaa” dememiz için böyle yazılır. Çünkü avam bildik, alışık olduğu şeylerden hoşlanır, değişmesini de istemez.

Ya yönetmen ve oyuncular?

Genelde sonucun nereye varacağını tahmin etseler de, çoğunlukla kazık yerler. Filmin bir yerinde esas oğlan sahne dışı kalır. Yönetmen yediği kazığı fark etse de, yapacak bir şeyi yoktur. Esas iş yapımcıda ve iaşeyi sağlayanda biter. Onlar öyle takdir etmiştir. Biz avam takımı hala “esas oğlan” için yanıp tutuşuruz. Ama hiçbirimiz “filmin esas amacı ne idi?” Diye sormayız. Filmin sonunda yine “anaaa” deriz ama iş işten geçmiştir. “Esas oğlan amma da kofmuş” demekten başka yapacak bir şeyimiz yoktur. Kendi kendimize (öyle olsaydı, böyle olsaydı gibi) senaryolar üretir, birbirimizle kavga ederiz.

Şimdi, konudan biraz ayrılmış gibi yapalım,

Kurumlar zaman içerisinde değişime uğrarlar. Değişen şartlarda kendilerini devamlı yenilemek durumundadırlar. Yenileyemezlerse tasfiye olurlar, oyun dışı kalırlar.

Yenilenme iki şekilde olur. Birincisi kendi bünyelerinde yaptıkları operasyonlarla. Bu sancılı olur. Parçalanmaya kadar gider. Bunun için öncelikle irade ve dirayet gereklidir. Olmazsa yandı gülüm keten helva.

İkincisi, dışarıdan zorlamalarla, müdahalelerle olur. Çünkü sistem der ki “sen bana lazımsın, ama sisteme uyman gerekir. Yoksa helak olursun.” Sistem bunda haklıdır ya da haksızdır. Ama böyle der. Mesela, (diyelim ki bu parti ise) “yoksa bazı partiler gibi kırk kere kapatılır, kırk kere yeniden kurmak zorunda kalırsın. Sen bilirsin.” Ya da tıpkı 2001’de olduğu gibi senden (arı kovanında olduğu gibi) oğul attırıp bir başka partiye devşirilirsin.  Hem ana mecrandan saptırılırsın, hem seçmenlerin konsolide edilir ve hem de (amaçlar doğrultusunda)kullanılırsın. Olur mu olur…

Bir başka şey de olabilir. Ana partide temizlik yapılır, bu sefer o evrimleşir, sisteme uyar. Sana da “var oyna, git oyna” denir. Yakın tarihimizde görmedik mi! Her iki ihtimalde yapımcısına uyar.

Biz avam takımı da hep “anaaa” demeye devam eder, bu arada birbirimize düşeriz. Çünkü kaderimiz bu…

 NOT; Kurban Bayramınızı sağlık ve huzur içerisinde geçirmeniz dileğimle kutlarım.

 

 

 

 

---

 [YH1]

PAŞİNYAN “KARABAĞ’I UNUTUN…”

 

8 Haziran’da Ermenistan’da genel seçimler var. Bu seçim Ermenistan için dönüm noktası. Bu seçim; Ermenistan’ın yüzyılı aşkın “ideallerini” devam ettirmek isteyenlerle, mevcut hükümetin başı Paşinyan’ın savunduğu “barış içinde anavatan Ermenistan” diyebileceğimiz düşünceyi savunanlar arasında geçecek. 

Bilindiği gibi, Ermenistan Anadolu’nun kadim halklarından. Geçmişi Milattan önceye (M.Ö. 9. Yüzyıl) kadar dayanıyor. M.Ö. 6. Yüzyıla kadar Güney Kafkasya ve Doğu Anadolu’da Kars platoları ile Van çevrelerinde çeşitli krallıklar kurmuş. Daha sonra sırasıyla Pers, Roma, Bizans, Sasaniler’e bağlı devletçiler şeklinde yaşamını sürürmüş. M.S. 301 yılında Hristiyanlığı devlet dini olarak kabul eden ilk devlet olmuş.

Son olarak Osmanlı İmparatorluğunda, Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde etnik kavim olarak yaşamış. Osmanlı İmparatorluğu'nda devlete olan bağları, kültürel uyumları ve devlet kademelerindeki başarıları nedeniyle Ermeniler için kullanılan "sadık millet" anlamına gelen tarihi bir unvanı almış. Bu unvan Osmanlı tebaası içerisinde başka bir millete verilmemiş.

19. Yüzyıl, malum olduğu üzere sanayi devrimi ile beraber milletleşmelerin başladığı yüzyıldır. İmparatorlukların içerisindeki etnik unsurların milletleşme yönünde isyanların çıkarıldığı, bağımsızlık hareketlerinin arttığı, imparatorlukların parçalandığı yüzyıl olmuştur. Elbette Osmanlı da bundan nasibini almıştı.

Önce Rus Çarlığının kışkırtması ve Doğu Anadolu’yu işgali ile birlikte Ermeniler de bu akımdan faydalanmak istemişler, yine Rusların kışkırtması ile 1890’da Erzurum’da isyan çıkarmışlardır. Sonra olaylar gelişmiş 1915 tehcir ile neticelenmiştir.  1914-18 1.Dünya Savaşı sonucuna kadar isyanlar devam etmiş ve Rusların Bolşevik isyanı dolayısıyla geri çekilmesi ile birlikte Ermeni İsyanı Osmanlı tarafından ancak bastırılabilmiştir.

 Sovyet Rusya’sının desteği ile 1920’de bağımsız olarak kurulan Ermenistan 1922’de Sovyet bloğuna katılmış, Sovyetlerin 1991’de dağılmasına kadar peyk devlet olarak varlığını sürdürmüş, bu tarihten sonra bağımsız devlet olarak dünya sahnesinde yerini almıştır.

Ancak,

1800’lerin son çeyreğinden günümüze kadar Ermeniler, başta Ruslar olmak üzere bu bölgede menfaati olan büyük devletlerin her zaman maşası olmuş, özellikle Rusların (şu veya bu gerekçelerle) militan devleti olarak varlıkların sürdürmüşlerdir. Bu hem kendi milletine ve hem de komşularına büyük zararlar vermiş, acılar çektirmişlerdir. Nitekim bağımsızlıklarını kazandıkları 1991’den iki-üç yıl öncesinden başlayarak Karabağ ve çevresinde isyanlar çıkarıp, eşkıyalıklar yapmışlardır. Yakın tarihimizde şahit olduğumuz üzere Azerbaycan’ın %20’ni işgal edip bir milyon Azerbaycanlının göç etmesine neden olmuşlardır. 1993’e kadar süren Ermeni-Azerbaycan savaşında (her iki taraftan) binlerce masum insan hayatını kaybetmiş, aileler mağdur edilmiştir. 2020 Eylülündeki 40 gün savaşında Azerbaycan kaybettiği tüm toprakları geri almış, bu sefer işgal ettikleri topraklarda 35 yıldır yaşayan Ermeniler anavatanlarına göç etmek zorunda kalmışlardır.

Bütün bu yaşananlar ne içindi?

Büyük millet, büyük devlet kolay değil. Osmanlı 1. Cihan Harbinden Kurtuluş Savaşına kadar binlerce kilometre kare toprak kaybetmiş, milyonları aşkın sivil, asker kayıplar verdiği halde Mustafa Kemal’in önderliğinde Anadolu’yu yurt edinmiş, geriye dönüp ağıtlar yakmamış, intikam yeminleri etmemiştir. Mustafa Kemal’in “YURTTA SULH CİHANDA SULH” ilkesini şiar edinip, komşuları ile barış içerisinde yaşamanın hazzını almıştır. Nüfusunu 7,5 milyondan 86 milyona çıkarmış, gelirini (bütün olumsuzluklara rağmen) kat be kat artırmıştır. Kısaca elde olanın kıymetini bilmiş, dünya ölçeğinde devasa bir devlet olmuştur.

Miladın başlangıcından itibaren iki bin yıldır darmadağın yaşayan Ermeniler, Rusların ileri karakol amacıyla Erivan bölgesinde – ki burası eski Türk yurdudur- kurdurdukları Ermenistan’ın kıymetini bilememişler, günümüze kadar her devirde çıbanbaşı olmak yolunu seçmişlerdir.

Yukarıdaki sorumuzu soralım “ne için?”

“Gücünü tartmadan ütopya yaratmak ve başkalarının menfaati uğruna maşa olmak.”… Ve ütopyalar uğruna, çilelerle, acılarla edinilmiş vatanı vatan bilmemek, kıymetini idrak edememek. Ayrıca komşuları ile kanlı, bıçaklı olmak.” Bu benim sözüm değil, Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ın sözü.

Ermenistan şimdi yol ayırımında,

Ermenistan’ın nüfusu 1991’de 3.570.000 idi. Şimdi ise 2.900.000 civarında. Kaçan kaçana. Azerbaycan’ın nüfusu 7.2 iken şimdi 10,5 milyon. Ermeniler bunun nedenlerini kendilerine hiç sordular mı?

Kısaca,

Ermenistan ya eski huyunu devam ettirip, hayaller içinde yaşayan, vatanı vatan olarak bilemeyen sefiller ülkesi olacak… Ya da vatanlarının kıymetinin idrakine varıp, komşuları ile barış ve huzur içerisinde yaşama yolunu seçip, evlatlarını sonu gelmez kavgalarda yitirmeyen yurttaşlar ülkesi olacak. Umarım akl-ı selim galip gelir.

Not olarak şunu da belirtmeme izin verin; Kötü olan Ermeniler değil. Kötü olan bu güne kadar kendi halkını üç kuruşluk menfaatleri için acımasızca kullanan, halkının kanlarından beslenen ahlaksız işbirlikçilerdir.

 

 

 

AKKUŞ BLD. BAŞKANI ve ÜNYE

 

Rahmetli atam “kahvede yerini bilmeyen haftada bir don eskitir” derdi. Hatırlatayım, Osmanlı Türkçesinde don “pantolon” demektir. Azerbaycan’da hala bu kelime kullanılır.

Sene 1987,

Bir akrabam, vaktiyle Ünye’den Merzifon’a tayin olmuş, ama oradan da bir başka ile tayini çıkartılan bürokrat arkadaşının tayininin durdurulmasıyla alakalı; benden zamanın milletvekiline tavassutta bulunmamı istedi.

Ben de milletvekiline durumu ilettim. Milletvekili bana dedi ki;

“Yakup gücümüz yeter ama bu ne adaba sığar, (o zamanlar etik kullanılmıyordu) ne de ahlaka. Sen benim yerimde olsan ve Amasya Milletvekili Ordu’ya müdahale etse, ne dersin?” Milletvekili haklıydı “kusura bakma abi” dedim.

Siyaseti takip ederim. Fakat günlük “şu şöyle olmuş, bu böyle olmuş gibi işi de magazinleştirmem.”

Geçen gün bir usta arkadaşımla büromda sohbet ederken “yahu mademki o kadar forsu vardı, üç-beş aydır Tekkiraz yolu perişan halde, onu yaptırsaydı ya…Yalıkahvesi’nden o ne?” Deyiverince ben de şaşırdım.

Meğer Akkuş Belediye Başkanı İsa Demirci’den bahsedermiş. Bunun gibi birkaç serzenişe daha şahit olunca Sn. Demirci’nin bu alakası da nereden geliyor diye merak edip, duayen gazeteci arkadaşıma sordum.

Sayın Demirci bir YouTube sohbetinde “Yalıkahvesi ‘ne el atacağım ve Büyükşehir Belediye Meclisinde konuyu gündeme getireceğim” demiş.

İyi de Akkuş Belediye Başkanının bu işe dahili ne? Diye merakla soruverdim duayen arkadaşıma. “Olmaz olur mu… Kendisi Büyükşehir Belediye Meclisinde AKP Grup Başkanvekili, gündeme getirme yetkisi var.” Deyiverdi.

Aslında bununla ilgili çok mesellerimiz var ama… Ben nezaketen bıyık altından gülmekle yetindim.

Efendim,

Tabiatta olduğu gibi hayatın her alanı boşluk kabul etmez. Mutlaka bir şekilde doldurulur. Siyasette bu işe dahildir. Eğer etki ve yetki alanında boşluk yaratırsan, eloğlu gelir hemen doldurur.

Bunda dolduranın kabahati yoktur, kabahat buna ön verendedir.

Demek ki memleketin ağası, oturduğu makamın ya idrakinde değil ya siyaseten gücü yetmiyor ya da boş vermiş “artık emekliye ayrılma zamanı” diyor. Her üçü de sakat. Çünkü bu iş “ben oynamıyorum” demekle de bitmez, emeklilikle de… Hakkını vereceksin, kaçarım, göçerim yok.

Fakat,

Benim hayretime giden (hadi diyelim ki siyaseten) Ünye iktidarı bunu görmezden geldi, yutkundu veya bir hesabı var. Muhalefete, sivil toplum örgütlerine, basına ve sosyal medyaya ne demeli? Onlarda da ses yok.

Gerçi burada CHP’yi ayrı tutuyorum, onlardan hayatta Ünye için el kadar bir şey ummam... Yaptıkları şey, Adıgüzel’i getirip Yalıkahvesi’nde kazık söktürmek.

Her şey bir tarafa,

Ünye’yi il yapma sevdasına düşenlerden hiç ses soluk çıkmadı. İl olmadan önce “önce rüştünü ispat et derler adama.” Benim il olmak konusunda böyle bir derdim yok. Sadece hatırlatayım dedim.

Lakin,

Hey gidi günler demeden de geçemeyeceğim. Vaktiyle “Yukarılısı da Cenikli’si de el pençe divan dururlardı.” Gel de hüzünlenme.

    ----------------------

Evime Saray Caddesinden giderken, yönümü sırf Yalıkahvesi merakımdan Sahil Yoluna çevirdim. Halbuki (elbette duayen abimizin hikmetinden sual sorulmaz) Sakura’ların bugünlerde dikilmeleri gerekirdi.

Yalıkahvesi demişken,

Büyükşehir belediyesi Yalıkahvesi’ndeki deşarj kanalının üzerine güneşlikler falan yapıyor. Hatta hafızam yanıltmıyorsa Sayın Hilmi Güler’in tanıtım afişi de vardı. Çay, çorba işini kimlere emanet ettiği umurumda değil.

Beni asıl meraklandıran,

Bir zamanlar, arada bir Yalıkahvesi’nde hacet kokusundan geçilmezdi. Umarım tekrarlamaz.

Bir de,

Sahil Yolundan giderken Çamlık girişindeki “Nahçıvan Kümbeti stili Japon Su Deposu” inşaatımızın çatısı tamamlanmak üzere. Açılışını ne zaman ve kimlerle yapacağız? Bu konuda da meraktayım.

Çamlık Kemer Köprümüzün temel inşaatı devam ediyor. Umarım Süleyman Şah mezarı gibi oradan oraya bir daha taşınmaz.

Ünye’den haberler bu kadar. Yazımıza meselle başladık…Meselle bitirelim.  “Aza nereye gidiyorsun demişler de… Çoğa gidiyorum demiş.” Şunu da yazmazsam hüccetten giderim vallahi… “Yukarılı’nın havasına… Cenikli’nin huyuna güvenme”

 

                         

 

ÜNYE AYA NİKOLA PROJESİ

    

Esasa girmeden önce şunu belirteyim,

Bir proje hakkında konuşabilmek için, proje müellifinin yani tasarım sahibinin açıklayıcı bilgilerini almak gerekir. Projesini hangi görüşleri doğrultusunda tasarladığını dinlemek lazım. Ahlak ve nezaket bunu gerektirir.

Bunların yanı sıra, projesi yapılacak alanın niteliği, proje ana fikri, malzemeler, teknik imkanlar vs. bunları bilmek önceliklidir.

Projeden önce ana fikir yani projeden maksat ne? Maksadın proje uygulanacak alana uygunluk derecesi ne kadar? Bu doğrultuda maksadın ne kadarı projelendirmede gerçekleştirilebilmiş? Ona bakılır. Projenin başarısı da buradan gelir.

Şu anda böyle bir imkânımız yok. Zaten yapılmak istenenin görselinden başka elimizde bir veride mevcut değil. Dolayısıyla, yapılmak istenenin üzerine yorumumuz nazari olacaktır.

Aslında, yukarıda yazdığım nedenlerden dolayı, bu tür proje ve uygulamalar üzerine fikir beyan etmek istemem. Yaptığım bir anlamda hariçten gazel okumaktan öteye geçmez. Yorumumun doğruluk derecesi mesleki tecrübemle doğru orantılıdır. Ama laf aramızda bu konuda kendimden eminim. Bu da benim ukalalığım olsun.

Ancak Ünye’de bu tür konular (yalı kahvesi ve Eski Hamam örneğinde olduğu gibi) mahalle dedikodusu haline geldiği için zaman zaman “yahu bir dakika” demek geliyor insanın içinden.

Aya Nikola tescilli tarihi bir alan. Buranın düzenlenmesinin amacı, öncelikli olarak tarihi alanın korunması ve kamunun ziyaretine açık hale getirilmesidir. Orada (çeşitli nedenlerle) arkeolojik çalışma yapılamıyorsa, mevcudun korunarak, tarihi dokuya zarar vermeden, yüzeysel uygulama yapmaktır.

Bu konuya alakam, bir arkadaşımın, adaya ulaşmak için yapılmak istenen ahşap köprünün uygun olup olmadığını, ulaşma yolunun taştan yapılması daha doğru olmaz-mıydı? Diye sormasıyla başladı.

Kendisine ahşap köprünün daha doğru olacağını, taş yolun farkındalık yaratamayacağını, görsele ve tarihi alana zarar verebileceğini söylemiştim.

Ancak proje görselini incelediğimde, adada yapılmak istenen düzenlemenin, mevcudu koruma ve sergileme yerine, bundan öte amacın gezinti alanları oluşturmak gibi geldi bana.

Bu iki amaç arasında tam bir zıtlık vardır.

Tarihi dokuyu sergileme amacı, tarihi dokuya zarar vermeden, topografik yapıyı bozmadan, sadece yüzeysel temizlik yapılarak gelen ziyaretçilerin geçişlerini, yürümelerini kolaylaştırmak için yapılacak uygulamalardır. Tıpkı Ünye Kalesinde olduğu gibi.

Gerçi,

Tamamlayıcı tamirat ve tadilatlar konusunda da tereddütlerim var.

Bu konuda iki ana görüş var. Birincisi yapıldığı zamanın şekline ve ruhuna(!) göre yıkılan yerlerin tamir edilip tamamlanması. Ünye Kalesinin yıkılan duvarlarının yeniden yapılması gibi… İkinci görüş ise, yıkıntıların olduğu gibi bırakılıp tehlike arz eden kısımların farklı şeffaf ya da taşıyıcı malzemelerle güçlendirilmesi. Aynı zamanda yapının bütününün dış kontörleri ile ortaya çıkarılması. Günümüzde bu da aşılarak yapay zekâ kullanılarak ilk hali görselleştirilebiliyor. Ben ikincisinin daha doğu olduğuna inananlardanım. Konumuz olmadığı için bu kadarı ile yetinelim.

Neyse,

Çevre düzenlemesi ise, bir anlamda peyzaj, ihtiyaca göre kamunun hizmetine açmak için düzenleme yapmaktır. Tıpkı Yalı Kahvesinde yapılmak istenen gibi.

Yine proje görselinde gördüğümüz gibi, (her ne kadar yüzeye müdahale edilmiyormuş gibi görünse de) yürüyüş yolunun genişliği, yüzeydeki kot uygulamaları, basamaklar, deniz kıyısına yapılmak istenen koruyucu taş set uygulamaları, dinlenme alanlarının yaratılması, tarihi alanın sergilenmesinden çok seyir terası gibi projelendirilmesi bende soru işaretleri oluşturdu.

Tarihi dokunun sergilenmesi yapılırken seyir terası oluşturulamaz mı? Elbette olur.

Mesela,

Tarihi alana müdahale etmeden, alanın hemen kıyısına, deniz üzerinde küçük, lokal ahşap köprü ile bağlantılı veya değil, seyir terası düzenlenebilir. Neden olmasın.

Galiba,

Büyükşehir, “orada yıkık, dökük duvardan başka bir şey yok. Hazır el atmışken burayı seyir terası haline getiriyim” demiş olabilir. Bazen biz tasarımcılar böyle hınzırlıklar düşünebiliyoruz. Belki de Büyükşehir’e haksızlık ediyorum. Af ola… Bu birazda Büyükşehir’in geçmiş uygulamalarına duyduğum güvensizlikten de geliyor olabilir.

Ne yalan söyleyeyim, ada üzerinde güneşin batışının seyrine kapılıp, tavşan kanı çayımı yudumlarken mal-u hülyaya dalmayı kim istemez ki…?

Bu da benim absürt hayalim olsun.

 

 

                         

 

ÜNYE ŞEHRİNE AİT UKALALIKLAR

 

Geçen gün YouTube’ de, İstanbul/İstiskal caddesinin tarih içerisinde gelişimini yapay zekâ görselleri ile günümüze kadar anlatan bir video izledim.

Basit bir köy yolu iken, günümüz İstanbul’un en karakteristik caddesi haline gelmesini çok güzel anlatmıştı. Geçtiği süreç içerisinde, devrin yaşam felsefesini nasıl aksettirdiğinin şahidi oldum. Binaların mimarisinden, caddenin peyzajcına kadar her şey zaman içerisinde değişmesine rağmen, İstiklal caddesinin İstanbul için değişmeyen anlamıydı.

Yine,

TRT 2’de izlediğim programda, 1920’lerde İstanbul gazetelerinde Ramazan’la alakalı haberlerinden pasajlarda… Eski Ramazanların o günün Ramazanlarından çok daha anlamlı olmalarına atıflardı.

Buradan iki netice çıkarabiliriz. Birincisi toplumun yaşam biçimi zaman içerisinde değişiyor. İkincisi, buna bağlı olarak, şehir günün teknolojisine ve yaşam anlayışına göre mekanların görselliğinin değişebildiğidir.

Sonuç olarak toplum ve mekanlar durağan değillerdir. Ama toplumun ana felsefesinin- çok büyük değişiklikler olmadığı sürece- değişmezliğidir.

Örnek verirsek,

İstanbul iki bin küsur tarihi boyunca payitaht, ticaret ve kültürel merkez olmasıdır. Kimliği bunun üzerine kuruludur. Bu özelliklerini kaybettiği an İstanbul, İstanbul olmaktan çıkıp, kabalık yığınların yaşadığı bir şehir haline gelir.

Özelde,

Ünye nasıl bir şehirdi? Geçmişten nasıl bir yaşam felsefesi devraldı? Ünye’yi Ünye yapan değerler nelerdi? Yine Ünye bütününü meydana getiren mekân alanları Ünye için ne anlama geliyordu?

Bunlar her devirde yeniden tanımlanmaz, dillendirilmez. Ünye yaşayanlarının hafızalarında şekillenmiştir. Bu nesillerden nesillere aktarılır. Ama yeniden formatlanır, gelecek nesillere aktarılır.

Bu şehir olmanın ve şehir ruhunu yaşatmanın gereğidir.

Ünye bunlara dikkat etmiş-midir/ edebilmiş-midir? Ne yazık ki buna olumlu cevap vermiyoruz. Ama bu sadece Ünye’nin kabahati değildir. Yeni devlet olmak, çağın süratle değişen yaşam anlayışı, kısa sürede şehir nüfusunun anormal artması… Yeni gelenlerin uyumsuzluğu, var olanların henüz “şehirli” olmayı özümseyememesi gibi nedenler gelinen noktadaki olumsuzluklardır.

Şunu da ilave etmekte fayda var. Dibe vurmuş ekonomi ve gelir düzeyi düşük toplumlar kültürel varlıklarını koruma ve yeni çağdaş değerler yaratabilme özelliklerinden yoksuldurlar. Çünkü öncelik yaşam galesidir, hayatı ikame etmek kaygısıdır.

Bir örnekleme yapalım,

Tarihi binalarımızın bizim yani “avam” için kültürel, sanatsal ve tarihsel bakımından ne anlam ifade ettiğini idrak edemeyiz. Bizim için öncelikli olan “eski binaların” yıkılıp yerine katma değeri yüksek, bizi zenginleştirecek, daha rahat yaşayabileceğimiz yeni binaların yapılmasıdır.

Bu gibi değerler manzumesini “avam” düşünemez. Onun gayesi günü kurtarıp rahat bir ömür sürmesidir. Bunları idareci kurumların – özelde belediyelerin- ve sivil toplum örgütlerinin düşünmeleri ve hatta olmazsa olmaz vazifelerindendir.

Ne yazık ki,

Avamın düşüncesini, psikolojisini yukarıda saydığım kurumlarının da taşımalarıdır. Kamunun yani bütün şehirlinin faydasına ayrılan alanların bizatihi (kamu adına, kamu yarına) hareket etmesi gereken kurumlar tarafından rant alanları olarak kullanılmasıdır.

Örnek mi,

Belediye Sineması ve kültür merkezinin AVM yapılması, Pazar Yerinin 15 Temmuz adıyla AVM yapılması, Yunus Emre Parkının tamamen kafeye çevrilmesi, 100. Yıl parkının büyütülerek düğün salonu haline getirilmesi gibi… Tüm bunlar her meşrepten şehirlinin kullanımında iken toplumun belli kesimlerine tahsis edilmesi… Ya da Büyük Camiinin yanındaki alanın tamirciler ve küçük esnafın hizmetinde iken hizmet sınıfına kaydırılması… Yalıkahvesi’nin (örtülü çeşitli rant kavgalarına maruz kalıp) mezbelelik haline gelmesi… Çeşitli rant kavgalarına maruz kalan Çamlığın bunlardan yakasını zor kurtarması… Ama bu sefer hala kendini Ünye’nin sahibi zanneden “seçkincilerin” abuk sabuk uygulamalarına maruz kalması…

Bu arada,

Not olarak düşelim. Hiçbir mimari eser, Nahçıvan tarzı Japon kültürünü temsil eden proje olarak tasarlanmaz. Böyle bir proje hiçbir aklı başında mimar tarafından da düşünülmez.

Son olarak,

Şehir kimliği şuraya buraya kafeler, lokantalar, oyun alanları (elbette bunlar da gereklidir) yapılarak oluşturulmaz. Bu uygulamaların şehir kimliğine hiçbir katkısı yoktur. Şehir kimliği binalar, alan uygulamaları ile de gerçekleştirilemez.

Şehir kimliği,

Yerinde kimlikli alan uygulamaları, bina tasarımları, her kesimden şehir yaşayanlarının birlikte kullanacakları alanların yaratılması… Başta esnaf ve kamu davranışları, hayatın genel akışı içerisinde toplumsal ilişkiler ile yemek kültürünün ihdası gibi hayatın her alanında tarzlar yaratmakla mümkündür.

 RAMAZAN BAYRAMINIZI HUZUR İÇERİNCE GEÇMESİ BİLEKLERİMLE KUTLARIM.

 

 

 

 

                         

 

ÜNYE’DEKİ JAPON SU DEPOSU

 

Entelektüel olmak zor zanaat vesselam… Hele de haddinden artık pulun varsa! Ne yapacağını şaşırırsın.

Bir ayağın çukurdadır. Zamanın ahırına kadar öbür tarafı da düşünmemişsin. Hayır, hasenat yapayım desen vakit de dolmak üzere. Böyle bir alışkanlığın da yok.

Ama bir şeyler yapman lazım. Ruh hezeyanlar içeresinde. Önü kısalmış, arkası uzamış… Ozanın dediği gibi, yolun sonu artık gözükmeye başlamış.

Elden bir şey gelmez, sonunda karar verirsin…

“Şuraya kocaman bir anıt dikeyim, yedi ceddimin hayrına. Ünye’de ilelebet payidar kalayım.”

Çok yönlü düşünülmüş, taşınılmış… Nahcivan modeli, su deposu biçimli, Japon anlamlı. “İçinde de varıp oynayayım, gidip oynayayım.”

Her ne kadar,

Doğmamış olanın bütünü henüz peydahlanmamışsa bile… “Doğacak oğlak gelişinden belli olur.” Derdi rahmetli atam.

Nahcivan modeli, su deposu biçimli, Japon anlamlı.

Kısaca… Kendisi gibi… Nereye koysan uymuyor. “Değil iki arada, üç beş arada bir derede.”

Ünye’nin en güzel yerlerinden bir yer… Köşe başı, bir yanı Feneraltı, arkası tarihi mezarlık yani sit alanı ve hemen öbür tarafı güzelim Çamlık.

Hani eskiden ev hanesine yasak misafir odaları vardı. Oraya misafirlerden başkası destursuz giremezdi. Öyle bir yer yani.

Büyükşehir’in nesine!.. Başkan Allah-u âlem. Kırk yıllık kankasını mı kıracaktı. Meclisi ondan beter. Eğer meclisin buranın ne anlama geldiği değil, nerede olduğunu bilirse adımı değiştirmem. Çünkü atamın yadigârı. Ama kırk yıllık bıyıklarımı kesmezsem neyim!

Ne olacak canım,

“Buraları mezbelelikten kurtaracağız.” Çökmenin kibarlığı… Fırsatçılığa yol açmanın uyanıklığı… Değil de ne yani!

Ama bütün kabahat İdris Naim’de… Ordu Büyükşehir olacak… Sonra da… Kime özendi ise…

Benim de elim kırılaydı, zannettiydim ki Ünye Ankara’nın tahakkümünden kurtulur. Meğer marabalık Ünye’nin ruhunda varmış. Mirasına sahip çıkmamanın/çıkamamanın hezeyanlarını yaşıyor Ünye. Hoş… Umurunda mı? “Zannettiydik ki atadan, dededen asalet sahibiyiz.” Meğer yanılmışız.

Bu da ayrı bir muamma.

Çamlık, Feneraltı, Yalıkahvesi öksüz… Bayramca, Saraçlı, Çamurlu da öksüz… Kısaca Ünye öksüz.

Sözün özü,

Yular boynumuzda… Sahibi ha Ankara olmuş, ha Ordu ne fark eder?

 

 

TÜKENMİŞLİK SENDROMU

 

 

Ünlü bestekar piyanistimiz Fazlı SAY son X yazısının bir yerinde “beni dinleyen bin kişi mutlu, ama bir kişi yani ben mutsuzum” diyor. Çünkü tatminsizliğin, kendine yetmemenin, daha fazlasını arzulamanın girdabındadır.

Zaman zaman düşünürüm; Liderler, mesleğinde başarının doruğuna ulaşanlar nasıl bir ruh hali içerisindedirler?

Yirmi dört saat çalışan bir beyin…Daha fazlasını isteyen bir ruh hali… Nasıl bir şeydir? Önce toplumdan, sonra yakın çevresinden kopuş… Kendi has dünyasında fırtınalarla boğuşmak nasıl bir duygudur acaba? Diye düşünürüm hep.

Hep yeni şeyler düşünmek… Topluma daha mükemmelini sunmak… Toplumu daha ileriye taşıma ve daha fazlasını başarma arzusu… Sonunda gelinen nokta… Açılan katmerli mesafe… Ne toplum kendini anlıyor…Ne de o toplumu... Varılan nokta hayal kırıklığı. Hele bir de nefis girdabına girmişse vay haline…

Ünlü Alman filozof NİETZSCHE “savaşçı insan, savaşacak bir şey bulamadığında kendisine saldırır.” Der.

Savaşçı insan sonunda “ben neden yaşıyorum ya da ben neden savaşıyorum? Veya sonunda ne kadar yol aldım?” Sorusunu sorar kendine. Buna bir cevap bulamaz. Çünkü bütün yolları denemiştir. Ama her yol çıkmaza çıkar. Ruh ister, beyin üretir.

Lakin,

Beyin durmaz, devamlı üretir, dur demeye gücü de yetmez. Aslında bunu ruhu istemez. O beynine hâkim olacağına, beyni ona hâkim olur. En çok sığınılan “beni anlamıyorlar” mazereti de fayda etmez. Çaresizlikler girdabında debelenip durur. Bir yerlerde okumuştum; Ünlü liderlerden birisi “çevremde beni anlayan üç kişi daha olsa, ben neler yapmazdım.” Bu bir toplumdan kopuş hikayesi mi?

Bir şey itiraf edeyim, biliyorum ki haddimi aşan, absürt bir fikir kırıntısı benimkisi. Ama beynime hükmedemiyorum.

“Tanrı bu girdabı nasıl aşıyor?” Ah bir bilebilsem. Galiba kendini aşanların en çok bilmek isteyebilecekleri bu olsa gerek. Düşünsenize…Daha mükemmeli aramak kainatı ne hale getirirdi!

Bir de,

Ülkenin en iyi üniversitesinde okuyup, en iyi mevkilerde ülkesine hizmet varken, kenar, köşe kasabasında zorunlu hayatını ikame etmeye çalışmak… Hayat girdabında, günlük galelerle cebelleşmek… Yıllar sonra ben bunun için mi okudum, ilim sahibi oldum? Soruları sormak kendine. Zor iş vesselam.

Toplum, kendisi ile aynı ayarda olanı sever. Haydi aynı ayarda ol da göreyim.

Ama bu toplum onu “bize yol göstersin, önder olsun” diye okutmuştur. Hem de meccanen. Buna rağmen ister ki benim düşündüğüm gibi düşünsün, benim istediğim gibi davransın. Ama bu tezadın bütün faturası ilim, irfan sahibine çıkar. Bir zaman gelir ki... Geçmiş yılların hesabını sorar…Der ki “bana neden yol göstermedin?” Haydi çık işin içinden.

Toplum, “bu adam ne diyor, bir dinleyelim.” Demez.

NİETZSCHE dönelim, ne diyor? “Savaşçı insan, savaşacak bir şey bulamadığında kendisine saldırır.”

Öyle ya,

Hayal kırıklığı içerisinde, ruhunun hükmettiği beynine dur diyemeyen insan sonunda kendini infilak ettirir.

Ya da,

Kaderine razı olup, huzur hanesinde tefekkür eder. Bu bir çıkış yolu mu? Kim bilir? Becerebilene belki…

Zira, Diyojen’in fıçısı, Hacı Bektaş Veli’nin çilehanesi… Her kula nasip olmuyor.

 

 

 

GERİDE KALAN ÜNYE

 

Şehirler tarihi yolculuklarında inişli, çıkışlı yol izlerler. Gün gelir kültürde, medeniyette, ekonomide ileri giderler. Çekim alanları yaratırlar, her alanda merkez olurlar. Gün gelir dibe vururlar. Genelde bu dibe vuruş ekonomi alanında daha belirgin olur. Ama medeniyette dibe çöküş yavaş ilerler, genelde de fark edilmez. Ancak iyice dibe çöktüğünde fark edilir ama iş işten geçmiştir.

Ünye,

Biz Ünyeliler okumuşlukla, mürekkep yalamışlıkla, sosyal hayatımızın canlılığı ile övünürüz. Sosyal alandaki faaliyetlerimiz her zaman çevre il ve ilçelerde takdir görmüştür. İlkler hep bizde olmuştur. Ekonomik alanda çevremizin en zengini olamasak bile, sanatsal, eğlence ve sportif faaliyetlerimiz hep gıpta ile takip edilmiştir.

Şimdi,

Hiçbir sosyal faaliyeti olmayan, gece birkaç kafe dışında bomboş, sessizliğe bürünen ve “kitle” haline gelen bir topluluktan başka bir şey olamayan bir şehir.

Geçen yaz ortalarında gittiğim sanat müziği etkinliğinde aslında biz Ünyelilerin içten içe bu tür faaliyetlere hasret kaldığını gördüm. Beş yüz kişiyi aşkın (her kesimden) izleyicinin ilgi ve pür dikkat izlediği sanat gösterisi Ünye’ye (bu alanda) can suyu gibi geldi. Bize bu sanat müziğini sunanlar amatör bile olsalar, şehrimizdeki bu boşluğu fazlası ile hatırlattılar.

Bu sanatsal gösterinin, başta belediyemiz olmak üzere ilgili kurumlarca dikkate alınmasını beklerdim. Ama olmadı, olacağını da ümit etmiyorum.

Aslında, o gösterinin akabinde bu konu ile alakalı bir yazı yazmıştım. Sonra dedim ki “kime ne faydası olacak.” Yayınlamaktan vazgeçtim.

Geçen gün bir arkadaşım Fatsa’da gittiği sanat müziği gösterisini hasetle ballandırarak anlattığında Ünyelilik gururum kabardı. Biz neden geride kaldık?

Üzerinde düşündüm ve elbette kendimce fikirleştim, neticeye vardım.

1-   Değişen sosyal yapı, geçmişte bu konuda hassas olan kesimin ya göç etmesi ya da azınlığa düşmesi.

2-   Yeni gelenlerin bu konuda bihaber olması. Çok kazanmak ve harcamak derdine düşmesi.

3-   Toplumun siyasallaşması, her şeyi siyaset üzerinden tanımlaması.

4-   İktidarın sosyal faaliyet olarak kendi siyasal görüşü doğrultusunda toplumu yönlendirmesi ya da cendereye sokması. Mesela sosyal faaliyet olarak her bulduğu yere sosyal tesis yapması ve bunlarla övünmesi. Halbuki bu tür yatırımlar şehir yaşayanlarının sosyalleşmesini sağlamaz. Özellikle gençlerin kişilik gelişmesine zerre kadar faydası olmaz. Hatta zararı dahi vardır. İmkânı, parası olanların uğrak yerleridir, vakit geçirme mekanlarıdır buralar.

Bu tür sosyal faaliyetler tıpkı bayramlar gibi toplumu birbirine kaynaştırır. Her sınıftan, meşrepten insanlara birlikte olmanın hazzını yaşatır. Toplumun kültürünü geliştirir, medeniyette üst sıralara taşır.

      5-Muhalefetin de bu konuda hiçbir hassasiyetinin olmaması.

         Geçen aylarda CHP’nin Ordu mitingi dolayısıyla Ünye’ye gelen Ankara Etimesgut Belediye başkanı (Ünyeli) Erdal Beşikçioğlu Ünye basınına verdiği beyanatta “gelecek seçimde (birkaç belediyeyi de sayarak) Ünye’yi CHP’ye kazandıracağız.” Dedi.

Sayın Beşikçiğlu sanatçı. Hem de hatırı sayılır bir sanatçı. Ben de sanatçı olduğum için bu sözü çok rahat söyleyeceğim. “O sanatçı olabilir ama onda sanatçı ruhu yok.”

Çünkü,

Bir sanatçı her gittiği yerde (ait olduğu sanat alanında) araştırma yapar, o sanat alanı ile ilgili emareler arar, gözlemlerde bulunur. Bu diğer meslekler için de böyledir. Mesela, eğer doktorsa sağlık hizmetlerinin nasıl olduğunu sorar.

Beşikçioğlu’nun “burada ne tür sanatsal faaliyetler var? Size nasıl yardımcı olabilirim?” Demesi gerekmezmiydi. Gerçi CHP’lilerin de bu konuda talepleri olmamıştır ya… Ama sorarlar adama “iktidara gelip de ne yapacaksınız? Çıkınınızda, en önemlisi mayanızda ne var ki?

Atatürk’ü gözümüze dayarlar da… Atatürk’ün şu sözlerini akıllarına dahi getirmezler.

“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş olur. Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, bir millet ki fennin gerektirdiği şeyleri yapmaz; itiraf etmeli ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur. Bir milletin sanat yeteneği güzel sanatlara verdiği değerle ölçülür.”

İlgililer diyeceklerdir ki “mekanlarımız müsait değil, hele bir kültür sarayımız yapılsın.”

1-   Eskiden sanatsal faaliyetler için salonlarımız mı vardı?

2-   Canım Belediye sinemasını yıkıp, yerine AVM yaptınız. Birileri bir şeyler kazandı da…  Toplum ne kazandı? Değdi mi?

3-   Sanat ehli olarak söylüyorum “sanat icrası için “lüküs mekanlara” ihtiyaç yoktur. Yeter ki gönüller istesin.

Kısaca… “Namazda gözü olmayanın Ezanda kulağı olmaz.”

YALIKAHVESİ ve ÖTESİ

 

Eskiler “ustanın hası mala tutuşundan bellidir.” Derler.

Bir de,

İşin gidişatı sonucu belli eder. Bakarsınız ki adam işinin erbabı, döner arkanızı gidersiniz. Ya da anlarsınız ki “ya bu işten anlamıyorlar ya da işin öneminin farkında değiller. Bir başka şey daha var ki… İşgal ettikleri mevkiinin idrakinde değiller.” Saçınızı, başınızı yolarsınız ama yapacak bir şey yoktur. Zira kerameti kendinden menkuller.

Bu hafta konumuz Yalıkahvesi;

Son birkaç aydır Yalıkahvesi gündemde idi. Kurumlarıyla, ahalisiyle Ünyelileri meşgul etti. Sonunda birinin sırtına yıkıldı da… Herkes rahatladı.

Olayları kısaca özetleyelim,

Bundan birkaç yıl önce Ordu Büyükşehir görevlisi Nihat Şen birdenbire burayı düzenleme teşebbüsüne girişti. Proje afişini falan astı. Propaganda yaptı, nutuklar çekti. Yalıkahvesi (özellikle) oradan faydalanan ahalisi karşı çıktılar, beyanatlar verdiler. Nihat Şen tırsıdı, gerisin geri gitti. “Yalıkahvesi çiftliği” kaldıkları yerden kullanıma, dörelenmeye devam ettiler.

Bundan birkaç ay evvel, bu sefer Büyükşehir ekibiyle geldi, ölçtü, biçti, kazıklarını çaktı. Bu sefer halihazır kullanıcıların gücü yetmedi. Önce CHP devreye girdi, Milletvekili Adıgüzel naralar attı, onlarda yetmedi. Bu sefer çevreciler devreye girdiler. Hilmi Güler’e ulaştılar, randevular alındı, görüşüldü. Sonunda Hilmi Güler manevra yapıp” Ünyelilerin istemediği bir uygulama yapmayacağım” dedi. Projeyi durdurdu. Bu arada Büyükşehir’e Ünye Belediyesi de destek çıkıp “proje uygulanacak” demişti. Onlar da boşa çıktı.

Bu arada,

Önüne gelen uzman kesilip ahkam kesti, projeler üretti. Hatta bu arada sosyal medyada reklamlarını bile yaptılar. Allah, Allah dedik, memlekette ne kadar çok uzman varmış! STK’lar duruma göre saf belirlediler, suya sabuna dokunmayan beyanatlar verdiler. Gerektiğinde viraj alıp kim ağır basıyorsa o tarafa meylettiler.

Yalıkahvesi’nin çevresel ve tarihsel önemini anlatmaya gerek yok. Böyle bir mekânın projelendirilmesi de özel olmalı değil mi? Önüne gelenin ahkam kesemeyeceği bir mekân diye düşünürsünüz. Ama öyle olmadı, mahallelerini paylaşamayan mahalleli kavgasından öte gitmedi bütün bunlar.

1-   Belli ki Büyükşehir’in buranın bu denli kıymet-i harbiyesinin olduğundan haberi yoktu. Proje dairesine “yapın bir şeyler” dendi ki projelerini savunmadan projeden vaz geçip, çark ettiler.

2-   “Buranın altı, üstü kumsal” deyip Ünye Belediyesi de atladı. Büyükşehir’i ikaz etmedi. Halbuki proje konusunda ağırlığını koymalıydı.

3-   İşin tuhaf tarafı muhalifler de buranın öneminin farkında değillerdi. Çevre görünümlü siyaset yaptılar. En azından bize öyle izlenim verdiler. “İstemezükten” öte gitmediler. Ama nedendir bilinmez, amaçlarına çoğunlukla ulaştılar. Benim komplocu aklım bir şeyler fısıldıyor bana ama dillendirmeyeyim. Bu kadar heves ve ısrar nereden geliyor? Benim kıt aklım buna cevap veremiyor. Hala aklımın bir köşesi “var bu işte bir iş” diyor ya… Neyse. Bir anlamda “arabulucu” gibi çalıştılar. İki arada bir derede kalan Büyükşehir’i rahatlattılar.

4-   Rahatlattılar ama şimdi bu “mezbelelik” nasıl kurtulacaktı? Bu hem politik ve hem de çevre mezbeleliği idi.

5-   Onun da çaresini buldular, zevahiri kurtardılar. “Duayen uzman” Orhon Güven abimize işi havale ettiler. O da ültimatomu verdi. “İşime kimseyi karıştırmam.” Dedi noktayı koydu. Nadide, kutsal ağacımız Sakura’yı il namzedimiz Ünye’ye kazandıracak. Kim bilir ileride il olmamıza katkısı da olabilir. Bana sorarsanız ben Kızılağaç dikerdim. Çünkü yerli ve milli ağacımızın yazın bol gölgesi olur. Ayrıca iktidarın siyasal fikirlerine de uygun, “yerli ve milli.”

Şimdi sorum şu;

Kutsala vardıracak kadar böyle önemli bir yer için bunca “galeyanlar” bunun için-miydi? Eğer ağaç dikmekle bu iş kurtarılacaksa belediyelerdeki bunca (ilgili) çalışanlar neden bunu düşünemedi/düşünmedi? Çevre düzenleme konusu sadece “ağaç uzmanlığı” ile mi alakalı? Uzmanlarınca günlerce düşünülüp karar verilmesi gereken bir alan, bu denli ucuz operasyona mı maruz kalmalıydı?

Anlaşılan o ki Hem Büyükşehir ve hem de Ünye Belediyesi “yahu yap bir şeyler de hem milletin ağzı dursun ve hem de biz rahatlayalım” hesabını yaptılar. Başarılı da oldular.

Şunu da hatırlatmakta fayda var,

Belediyeler her ne yapılacaklarsa, kamu adına projeyi sahiplenmeliydiler. Zira sonunda hesap verecek olanlar belediyeler.

Ben cins biriyim, beni şeytan dürtüyor… Aklıma gelmiyor değil hani…

Çamlık örneğinde olduğu gibi (ola ki) ileride “bunları benim babam, dedem dikti, kuruyan dalına bile elletmem” diye sahiplenmesinler sakın… Olur mu olur…  Zira sicil kayıtlarda yazılı!

Ne yapalım? Malayı tutan eller acemi, bir o kadar da umursamaz… Yapacak bir şey yok.

 

 

 

 

 

 

GÜZELLER GÜZELİ ANNİK

 

Bizim gibi yaşı kemale ermişler-artık bu dünyada yapacak işimiz kalmayınca- geçmişin ve özellikle delikanlılık çağımızın hatıraları ile yaşarlar.

Bu hatıralar bir, bir gözlerimizin önünden geçer, kimi zaman hüzünlenir, kimi zaman ise gülümseriz.

Hayata tutunmak istemenin, işe yaramaz hale gelmenin verdiği hüznün çıkış yoludur bütün bunlar. Kimimiz de (meziyetimize göre) yazıya döker güncellemeye çalışırız. Kim bilir sonunda bir aşk romanı da çıkabilir.

O zamanlar kız erkek ilişkileri bu denli kolay değildi. Ya karşı cinsine bir fırsatını bulup sakin bir köşede ezile büzüle derdini anlatacaksın, ya da bir arkadaşını aracı koşacaksın. Ama bütün sevdalarımız cinsellikten uzak, saf platonik aşklardı desem abatmış olmam. Çoğu kez bu sevdalar karşı cinsin haberi olmadan yanıp küllenirdi.

Gün gelir, artık tünelin ucu gözüktüğünde geriye dönüp hayata tutunmaya çalıştığımızda, küllenen bu sevdalar yeniden kor olur, ateşi bizi sarıp, sarmalar.

Hele de,

Zamanın gereği, bir şeylere bulaşıp gayya kuyularında debelenmişsek ve bunun ceremesini de mislisi ile ödemişsek… Vaktiyle yanıp tutuştuğumuz sevda bize sığınak, hayatın fırtınalı anılarında sığındığımız liman olur.

Her delikanlı gibi benim de böyle sevdalarım oldu. Sevdalandıklarımdan birçoğunun bundan haberi bile olmadı. Kendi kendime ‘gelin güveyi’ oldum. Kendim yandım, kendim söndürdüm. Kimi zaman mazeretim fakirlikti, kimi zaman ona layık görmemek, kimi zaman da boyumun üç-beş santim kısalığı idi. Ama mutlaka yetersizliğimizin bir mazereti vardı.

Bir çoğumuz, günün şartlarında bu ezikliğin çaresini vatan kurtarma sevdaları ile atlatmaya çalışmakta bulduk. Kimimiz milliyetçi, kimimiz de devrimci oldu. Elbette çoğumuz siyasal mücadelelerimizi bu nedenle yapmadık. Ama sosyalleşememek, hayata daha naif duygularla bakamamanın etkilerinden biri de bu olamaz mı?

Bir de,

Eğer, ‘platonik sevdamız’ vatanı kurtarma sevdasına dönüşmüşse ve bunun bedelini fazlasıyla ödemişsek… Ve tünelin ucu göründüğünde geriye dönüp baktığımızda “bütün bu ceremelere karşılık ben ne kazandım? Demişsek…” İşte o an tek çıkış yolumuz yaşadıklarımızı eksiden artıya dönüştürmenin çabalarıdır. Hele bir de o an yaşadığımız dünya bizim hayal ettiğimizin tam tersi ise, işte o zaman “yandı gülüm keten helva.”

Geri dönülemez yolda tek çıkar yol, daha doğrusu tek teselli geçmişe güzellemeler yapmanın yanında mazeretler uydurmaktır. Ve bol, bol keşkelerle avunmaktır.

Lakin,

Keşkeler bizi bunaltır, benliğimizi sarar, hayatımızı çekilmez kılar, çıkmaz sokaklara sokar. Geçmişten kurtulamamanın, keşkeler girdabına düşmenin handikabıyla yaşadığımız hayatın bütününü, yani geçmişimizi ve geleceğimizi çekilmez kılar.

Bu cendereden kurtulmanın üç yolu vardır.

Birincisi; Geçmişimizi romantikleştirip, güzellemeler yapmak. Bu insana teselli verir hem de geçmişte yaptığımız mücadeleleri bize göz ardı ettirmez. Yani yaşadıklarımızı kutsallaştırmanın, kendi kendimizi avutmanın bir başka yoludur bu. Araya ‘güzeller güzeli Annik’leri’ de sıkıştırır, romanımıza çeşni katarız. Bu bize acı verir, cendereler içerisinde debelenip durur, ahir ömrümüzü dayanılmaz kılarız. Olmayacak duaya âmin demektir ama bu bir tercih meselesidir.

İkincisi; Yaşadıklarımızdan dersler çıkartır, kemale erer, önümüzdeki yaşantımızı daha olgun yaşarız. Çünkü yaşadığımız dünyanın bizim geçmişte yaşadığımız dünya ile yakından, uzaktan bir alakası kalmamış, doğrular yanlış, yanlışlar doğru olmuştur. Kısaca (istesek de istemesek de) geçmişin hükmü kalmamış, yeni bir dünya kurulmakta/kurulmuştur.

Üçüncüsü; Yaşadığımız özelimizde, bulunduğumuz ortamı iyi analiz edip, huzur içerinde elde olanla, imkanlarımızı içinde yaşadığımız toplum lehine kullanmaya, ‘karınca kararınca’ topluma yararlı olmaya çalışmaktır.

Yoksa,

“Uğrunda ölürüm ya…” mantığı, ‘güzeller güzeli Annik’ mal-u hülyası ile tünelin ucunu zor getirir, kalan ömrümüzü tıpkı geçmişte olduğu gibi heder ederiz. Hani bir işe yarasa gam yemeyeceğim de…

Bir de,

İşin bir başka yönü de, topluma gülünç olup, 'köhnemiş beyin' yaftası yemek tarafı da vardır.

 

 

 

 

                         

 

ERMENİLER

 

Aslında bu tür yazılar benim işim değil.

Birincisi, bu konuda alt yapıya sahip değilim. Zaten mesleğim de değil. Havadan, magazinsel ve işe biraz ajitasyon, siyaset de katarak ahkâm kesmek ve ayrıca yazıma birkaç dipnot ekleyerek bilimsellik iddiasında da bulunmam. Üstelik böylesine derin bir konunun, konuya vakıf akademisyen tarihçiler tarafından ele alınması daha doğu olur düşüncesindeyim.

İkincisi, olandan öte, konu siyasi arenada daha çok pirim yapar hale gelmişse, bu demektir ki amaç burada üzüm yemek değil. Dolayısıyla (hangi tarafta durursanız durununuz) olandan bağımsız siyasi katkılarınız çok olacak demektir.

Öyleyse olanın hiç mi kıymet-i harbiyesi yok? Olmaz mı? Elbette var. Acının büyüğü küçüğü olur mu? Ayrıca ateş düştüğü yeri yakar. Acılar her ne kadar küllense de… İnsan fıtratı bu, zaman gelir depreşir, gün gelir kaşınır. Normal ölümlerde bile insan acılara ağıt yakıyor.

Bir de,

Olayların meydana gelişinin zaman ve zemini vardır. Bu çok önemlidir. (Her ne kadar benzetmek doğru olmasa bile) normal kazaların bile tali nedenleri vardır… Ki Ermeni olaylarının hayli, hayli vardır.

O günlerin dünyasına bakalım;

İmparatorlukların yıkıldığı, milletleşmenin teşvik edildiği, etnik çatışmaların körüklendiği, var olma savaşlarının yaşandığı bir devirden bahsediyoruz. Merkezi Dünyada her millet az, çok acılar çekti, göçler yaşadı. Şu nedenle veya bu nedenle Ermeniler de elbette bunlardan nasibini aldı.

Kimi milletler ve dolayısıyla devletler bunlardan dersler çıkardı ona göre daha bilinçlenerek yollarına devam ettiler. Kimileri ise, bu acıları iyi okuyamadılar, dersler çıkaramadılar. İleriki yıllarda aynı çıkmaza yeniden düştürler. Bunlar genelde ya nüfuzca az, devlet kurmuş ama gelişimini tamamlayamamış milletlerdi.

Konumuz Ermeniler,

Ermeniler şöyle oldu böyle oldu bugünkü Ermenistan’da devletlerini kurdular. Ama bu arada şunu da belirmekte fayda var. Ermeniler Anadolu haricinde Erivan, Gence, Karabağ ve özellikle Bakü’de Rusların ayakçılığını yaptılar. Evet… Ruslar vasıtası ile burada kazanımlar elde etmeye çalıştılar. Azerbaycan Türklerine karşı kıyımlar yaptılar.

Yakın tarih, 1988 yılından itibaren Karabağ ve çevresinde Azerbaycan Türklerine karşı olmadık işler yaptılar. 90’dan 1994 yılına kadar çoluk çocuk demeden kırım yaptılar. Daha sert yazıp kışkırtma yapmayacağım. Merak edenler o günün basınını okuyabilir. Ne için? İki karış toprak, bir sırt yükü ganimet için. Değer-miydi? Ruslar olmasa idi güçleri yeter-miydi?

Hani derler ya… Mehmet Akif’in dediği gibi “Hiç ibret alınsaydı tekerrür eder-miydi?” …Ve kazık yemişsiniz. Ama nihayetinde Sovyetlerin koltuğunun altında huzur içinde yaşayabileceğiniz bir ülkeniz olmuş.

Yine akıllanmamış, 1990’da Ruslara güvenip aynı haltı işlemişsiniz. Sonra 2020’de başta Rusya olmak üzere Batılılar sizi yine sattılar. Gerisin geri, yine vatan toprağına sığınmak zorunda kaldınız. Bu arada… Sıralamaya gerek yok, bir sürü insan ve mülk zararlarına uğramışsınız. Ganimet bildiğiniz mülk başınızın belası oldu.

Gelinen noktada, şu andaki Ermeni yönetimi, yani Paşinyan diyor ki “ bizim Ermenistan toprakları haricinde bir iddiamız yok ve olamaz da… Sınırları belli ülkemizde komşularımızla barış ve huzur içerisinde yaşamak istiyoruz.”

Bir anımı anlatıp sözün özüne geleyim,

90’lı yılların başı. Ermenilerin gemi azıya aldığı yıllar. Evinde misafiri olduğum ( Allah rahmetini esirgemesin) Rafiq’e dedim ki “ bizim onlara karşı bir düşmanlığımız yok. Çünkü vaktiyle onlarla iç içe yaşayıp, komşuluk yaptık. Acılarımızı, sevinçlerimizi paylaştık. Eşkıyalar yanlış yapmışsa gariban halkın ne suçu var?” Rafik yaşadıklarının karşısında bunu kabullenemezdi elbette ve bana fena baktı.

Zaman, köprüler kurup, dostlukları geliştirmek zamanı. Bize düşen onlara yardımcı olmaktır. Bilimsel, anı (sözde masumane) her ne ad altında olursa olsun yaraları kaşıma zamanı değil. Yaşanılanlar ders almak içindir, tarih yaraları kaşıyanları affetmez.